"तुम्ही नेहमी इथेच असता?" जॉर्जच्या त्या प्रश्नाने साधूने डोळे उघडले "मला माफ करा पण तुमच्या कडे बघून मला राहावल नाही, म्हणून विचारलं" जॉर्ज म्हणाला.
स्मित हास्याने त्या साधूने जॉर्ज कडे बघितलं. "हो मी नेहमी इथेच असतो." साधू उत्तरला.
"तुमच्या अन्न-पाण्याचे काय? तुम्ही इथे आयुष्य कसे काढणार? नेमक काय करणार आहात तुम्ही तुमच्या आयुष्यात? माझे हे प्रश्न तुम्हाला त्रासदायक वाटत असतील पण मला मनापासून वाटतंय म्हणून मी विचारलं." जॉर्ज साधूला म्हणाला.
"मी तुमची काळजी समजू शकतो. पण मला अजून तरी त्यापैकी कसलीच चिंता वाटत नाही." साधू त्याच शांत स्वरात उत्तरला.
"पण मग तुम्ही दिवस रात्र करता काय? म्हणजे तुमच्याकडे पाहून तुम्ही चांगले शिकलेले वाटता. प्रयत्न केल्यास तुम्हाला नोकरी नक्की मिळेल, हव तर मी तुम्हाला चांगली नोकरी मिळवून देण्यात मदत करीन." जॉर्ज साधूला म्हणाला.
"तुमची मदत करण्याची इच्छा पाहून मी भरून पावलो.पण मला अजून तरी नोकरीची गरज वाटत नाही." साधू उत्तरला.
साधूच्या उत्तराने जॉर्जच्या प्रश्नार्थक मुद्रेत भरच पडली.
त्याच्या त्या भावना ओळखून साधू म्हणाला "तुम्हाला असलेल्या सर्व प्रश्नांची मी समाधानकारक उत्तर देईन. त्याआधी माझ्या काही प्रश्नांची तुम्ही उत्तर द्याल का?"
"नक्की देईन" जॉर्ज म्हणाला.
"तुम्ही कुठे नोकरी करता?" साधूने विचारलं.
"मी एका मोठ्या आंतरराष्ट्रीय बँकेत उच्च पदावर काम करतो." जॉर्ज म्हणाला.
"या नोकरी मागचा तुमचा उद्देश काय आहे" साधूने विचारलं.
"अर्थार्जन हाच मूळ उद्देश. माझ चार माणसाचं कुटुंब आहे. त्यांची जबाबदारी सर्वार्थाने माझ्यावरच आहे. त्यासाठी मला नोकरी करावीच लागते." जॉर्ज म्हणाला.
"म्हणजे तुम्ही कुटुंबसाठी नोकरी करता" साधू म्हणाला.
"हो पण त्याचबरोबर या नोकरीत मी देखील खूप खुश आहे. मला खर्या अर्थाने त्यातून समाधान मिळते." जॉर्जने त्याच्या उत्तरात भर घातली.
"अच्छा म्हणजे या नोकरीतून तुम्ही स्वतःची आणि कुटुंबाची गरज भागवता." साधू म्हणाला.
"गरज?? मला कळल नाही तुम्हाला काय म्हणायचं ते." जॉर्ज गोंधळलेल्या स्वरात म्हणाला.
"तुम्ही कुटुंब चालवता म्हणजे त्यासाठी पैशाची गरज असणार. तुमच्या मुलांचे हट्ट पुरवण, घरखर्च, थोडी मौजमजा यासाठी पैसे तर लागणारच. तसच तुम्ही म्हणालात तुम्हाला देखील या नोकरीतून समाधान मिळते. म्हणजे तिथे तुमची बौद्धिक गरजसुद्धा पूर्ण होते." साधूने त्याचे म्हणणे विस्तृत स्वरुपात मांडले.
"हो. तुम्ही म्हणालात ते एकदम बरोबर आहे. नोकरी करण्यामागची माझी भावना तुम्ही अगदी योग्य शब्दात मांडलीत." जॉर्ज साधूला म्हणाला.
"मग आता मला सांगा की हे मुलांचे हट्ट पुरविणे, मौजमजा करणे, आवडीची नोकरी करणे हे सर्व कशासाठी" साधूने जॉर्जला विचारले.
"कशासाठी म्हणजे या सर्व गोष्टी माझ्या आयुष्याचा एक महत्वाचा भाग आहेत. त्यांच्यासाठीच तर मी हे आयुष्य जगतोय" जॉर्ज म्हणाला.
"म्हणजे या गोष्टीतून तुम्हाला आयुष्य जगण्याचा उद्देश मिळतो, आनंद मिळतो." साधू म्हणाला.
"अर्थात" जॉर्ज म्हणाला.
"म्हणजे ही नोकरी तुम्हाला आयुष्याच्या अर्थापर्यंत नेते, हवा असलेला आनंद देते." साधूने त्याचे म्हणणे अजून स्पष्ट केले.
जॉर्जने होकारार्थी मान हलवली.
"मग आता माझ्या या शेवटच्या प्रश्नाचे उत्तर द्या. मुलांचे संगोपन, मौजमजा, स्वतःची बौद्धिकगरज पूर्ण करणे यामधून तुम्हाला आनंद मिळतो. आणि हे सर्व काही एकत्र साधण्यासाठी तुम्ही हि नोकरी करता असा तुम्ही म्हणालात. थोडक्यात हा आनंद तुमच्या आयुष्याच ध्येय आहे. मग हा जो आनंद आहे तो नेमका येतो कुठून?" साधूने विचारले.
"कुठून म्हणजे आत्ताच तुम्ही उल्लेख केलेल्या सगळ्या गोष्टीतून." जॉर्जने चटकन उत्तर दिले.
"नाही तस नाही. या सर्व गोष्टी आनंदाची अनुभूती देणारी साधन आहेत. त्या आनंदाची नेमकी निर्मिती कोण करत."
"देव. आनंदाचा तोच एक सर्वश्रेष्ठ निर्माता." जॉर्जने मनापासून उत्तर दिले.
आपल्या अढळ अशा स्मितहास्याने साधू उत्तरला, "..आणि मी त्याचीच नोकरी करतो....."
-स्वरूप खाडिलकर.
